Bí kíp học tiếng Đức phần 13: Bị động trong tiếng Đức – Hướng dẫn chi tiết

1. Sự thật về câu bị động trong tiếng Đức

1. Người Đức không quá ưa chuộng Passiv: Không giống như tiếng Anh hay một số ngôn ngữ khác, người bản xứ Đức thường ưu tiên dùng câu chủ động (Aktiv) hoặc các cấu trúc thay thế (như dùng từ man) để câu văn mềm mại hơn.
2. Không phải câu nào cũng chuyển sang bị động được: Bị động trong tiếng Đức phụ thuộc vào bản chất của động từ. Chỉ những ngoại động từ (Transitive Verben – động từ đi với tân ngữ Akkusativ) mới có thể chuyển sang dạng bị động tiến trình thông thường.

2. Phân loại Passiv: Vorgangspassiv và Zustandspassiv

2.1. Bị động nhấn mạnh quá trình (Vorgangspassiv) (cấu trúc cơ bản A1)

• Cấu trúc: werden + Partizip II
• Ví dụ: Das Haus wird gebaut. (Ngôi nhà đang được xây.)

2.2. Bị động mô tả trạng thái sau khi bị hay được tác động (Zustandspassiv)

• Cấu trúc: sein + Partizip II

Bản chất tư duy: Chúng ta có thể xem Partizip II trong Zustandspassiv đóng vai trò tương tự như một tính từ miêu tả trạng thái bị động, được hình thành từ quá trình phân từ của động từ.

Khi một hành động tác động lên một đối tượng, hành động đó hoàn thành và trở thành trạng thái bị tác động của chính đối tượng đó.

• Ví dụ thực tế: Người ta xây căn nhà (Man hat das Haus gebaut). Khi hành động xây kết thúc, việc “được xây” (gebaut) trở thành trạng thái bị động của căn nhà (gebaut ist passiver Zustand).
• ➔ Kết quả: Das Haus ist gebaut. (Ngôi nhà [đã] được xây xong / ở trạng thái hoàn thành).

3. Cấu trúc câu bị động trong tiếng Đức qua các thì

Bảng tổng hợp cấu trúc Passiv theo các thì cơ bản

Lưu ý: Trong thì Perfekt của câu bị động tiến trình, động từ werden chuyển thành dạng quá khứ phân tử là worden (không dùng geworden).

4. Chuyển đổi câu Chủ động (Aktiv) sang Bị động (Passiv)

1. Tân ngữ Akkusativ trong câu chủ động trở thành Chủ ngữ (Nominativ) trong câu bị động.
2. Động từ chính chuyển sang dạng Partizip II, đi kèm trợ động từ werden chia theo thì và chủ ngữ mới.
3. Chủ ngữ trong câu chủ động có thể lược bỏ, hoặc biến thành trạng từ chỉ tác nhân:
   • Dùng von + Dativ: Chỉ người hoặc tác nhân trực tiếp.
   • Dùng durch + Akkusativ: Chỉ phương tiện, nguyên nhân hoặc trung gian.

• Aktiv: Das Kind liest das Buch. (Đứa trẻ đọc quyển sách.)
• Passiv: Das Buch wird von dem Kind gelesen. (Quyển sách được đọc bởi đứa trẻ.)

5. Các trường hợp đặc biệt cần lưu ý khi tự học tiếng Đức

5.1. Câu bị động với chủ ngử ẩn / chủ ngữ giả (Unpersönliches Passiv)

• Aktiv: Die Leute tanzen heute.
• Passiv: Es wird heute getanzt. hoặc Heute wird getanzt.

5.2. Bị động với Động từ khiếm khuyết (Modalverben)

• Hiện tại: Modalverb + Partizip II + werden
  Ví dụ: Die Hausaufgabe muss gemacht werden. (Bài tập về nhà phải được làm.)
• Quá khứ (Präteritum): Modalverb (Präteritum) + Partizip II + werden
  Ví dụ: Die Hausaufgabe musste gemacht werden. 

6. Bí kíp ghi nhớ ngữ pháp Passiv hiệu quả

1. Hiểu rõ bản chất ngữ pháp: Nhớ rằng Zustandspassiv coi Partizip II như tính từ chỉ trạng thái kết quả của tác động.
2. Không ép buộc dịch từng từ: Nhớ cấu trúc theo cụm “Trợ động từ + Partizip II” thay vì dịch thô từ tiếng Việt.
3. Thuộc lòng bảng Động từ bất quy tắc: Việc nắm vững Partizip II là điều kiện bắt buộc để làm chủ câu bị động.

Túm cái ni lại